onnyks.pl > Czytelnia > Artykuły > Żeńskie wcielenie boga Horusa - Hatszepsut

Któż z nas, ludzi żyjących w kulturze i tradycji zachodniej uświadamia sobie fakt, iż również kobiety miały prawo zasiadać na tronie faraona? Jedną z takich niezwykłych kobiet, które zachowały się w pamięci Egipcjan dzięki sprawowaniu władzy, jest Hatszepsut. Ta kobieta faraon jest nadal wielką zagadką dla historyków i archeologów pracujących w Egipcie, gdyż do dnia dzisiejszego nie została odnaleziona jej mumia. Postać królowej Hatszepsut wyłania się z mroków historii i towarzyszą jej legendy. Postaram się wyjaśnić kilka tajemnic tej jakże fascynującej postaci, która żyła ponad 3500 lat temu.

Hatszepsut była egipską księżniczką, najstarszą córką faraona Tutmozisa I i królowej Ahmes. Nadane jej imię było dość popularne w ówczesnym Egipcie, dlatego też nie wiemy czy zawdzięczała je niezwykłej urodzie czy może urodzeniu w domu faraona. Jako bardzo młoda dziewczyna poślubiła swego przyrodniego brata, Tutmozisa II, syna nałożnicy Mutnofret i następcę tronu. W ten sposób Hatszepsut zyskała zaszczytny tytuł ,,wielkiej małżonki króla”. Urodziła królowi córeczkę Nefrure, jednakże jej przedwczesna śmierć uniemożliwiła jej odegranie istotnej roli w dziejach dynastii tutnozydzkiej.

Śmierć Tutmozisa II miała zasadniczy wpływ na przejęcie władzy w państwie egipskim przez Hatszepsut. Władza po zmarłym faraonie przeszła w ręce jego syna, który nosił imię ojca. Jednakże Tutmozis III był dzieckiem niezdolnym do sprawowania samodzielnych rządów, a więc zasadnym wydawało się ustanowienie u jego boku regentki w osobie ciotki i wdowy po zmarłym faraonie. W mrokach historii skrywa się tajemnica ileż lat miała wówczas Hatszepsut, badacze nie są w stanie tego precyzyjnie określić, część z nich określa jej wiek na 25 lat, zaś pozostali twierdzą, że mogła mieć wówczas nawet o dziesięć lat mniej.
Po krótkim czasie współregenci z bratankiem Hatszepsut została samodzielnym władcą Egiptu. Po oficjalnym odsunięciu od władzy Tutmozisa III została koronowana na faraona i wybrała sobie tronowe imię Maatkare. W tym imieniu zawierał się de facto cały program polityczny władczyni, którego nadrzędną kategorię stanowiła prawda (Maat). Postępując zgodnie z prawdą kobieta faraon chciała zyskać boską legitymację swojej władzy, a więc wpisać się w poczet następców Horusa na egipskim tronie. Wraz z koronacją w zasadniczy sposób zmienił się obraz Hatszepsut, którą odtąd przedstawiano jako mężczyznę wraz z wszelkimi atrybutami należnej władzy. A więc zmieniła się nie tylko pozycja Hatszepsut w Egipcie, ale i sposób jej przedstawiania i postrzegania.

Jako faraon Egiptu Maatkare kontynuowała przede wszystkim prace budowlane, które rozpoczęto jeszcze za panowania jej ojca. Na ziemiach królestwa powstawały przede wszystkim świątynie sławiące bogów Egiptu. W tym panteonie boskim szczególne miejsce zajmowała Amon i jego kult, gdyż zwolennicy Hatszepsut głosili, iż jest ona córką królowej Ahmes i tegoż boga. Również w czasach jej panowania podejmowano spektakularne wyprawy zbrojne m. in. do legendarnej krainy Puntu czy Nubii.

Mroki tajemnicy skrywają dwa istotne wydarzenia z życia kobiety faraona. Niezwykle interesującą kwestią wydaje się być jej związek z Senenmutem, który był opiekunem jej przedwcześnie zmarłej córki. Kiedy Hatszepsut objęła władzę w Egipcie stał się on jednym z jej najbliższych współpracowników pomimo tego, że nie cechowało go wysokie urodzenie. Niewyjaśnione pozostają do dnia dzisiejszego powody ich wielkiej zażyłości i współpracy (pojawia się w tym miejscu pytanie czy Senenmut nie pozostawał w związkach bardziej prywatnych z władczynią), a także całkowitego usunięcia jego osoby w pewnym momencie z otoczenia faraona. Z nieznanych powodów faworyt królowej, który był jednym z najważniejszych dostojników w państwie i Nadzorca Spichlerzy Amona, utracił swą uprzywilejowaną pozycję. Drugą kwestą, która nadal czeka na rozstrzygnięcie, jest sprawa jej tajemniczej śmierci. Nie wiadomo czy kres jej panowaniu położyła śmierć, czy może dobrowolnie zrzekła się władzy na rzecz dorosłego już bratanka lub też została przezeń usunięta z tronu.

Wiele ,,białych plam” skrywa więc w sobie biografia tej jakże niezwykłej postaci. Znamy osiągnięcia ponad dwudziestu lat jej panowania, wiemy jakimi ludźmi się otaczała i jakie ambicje nią kierowały. Również Polacy mają wkład w poznanie jej tajemnic. Nasi archeolodzy nie tak dawno zrekonstruowali jej egipską świątynię, nadając jej pierwotny kształt. Teraz każdy z nas może zwiedzić to niezwykłe miejsce przybywając w kraju nad Nilem. Powszechnie sadzi się, że świątynia w Deir el-Bahari na zachodnim brzegu Nilu w Luksorze należy do najpiękniejszych na świecie.

Królowa Hatszepsut wywodząca się z XVIII dynastii była niepodzielnym władcą Egiptu przez ponad dwie dekady. Zdołała rzucić wyzwanie tradycji i zasiąść na tronie faraonów. Przyjmując rolę króla stała się kobiecym wcieleniem męskiej roli, przywdziewała męski strój wraz z wszystkimi jego atrybutami, a nawet przyklejała sobie zwyczajową brodę faraona. Jednakże po śmierci władczyni zniknęły wszelkie ślady jej panowania, a imię Hatszepsut zniknęło z ludzkiej pamięci. Dlaczego tak się stało? – Niewiadomo, jednak należy pamiętać, że to właśnie za jej panowania doszło do stabilizacji rządów, sukcesów handlowych i budowy monumentalnych budynków.
A więc pytanie o to kim naprawdę była Hatszepsut – kobieta faraon pozostaje bez odpowiedzi. Czy była ogarniętą żądzą władzy i zaszczytów osobą, która postanowiła pozbawić władzy bratanka by zaspokoić swoje ambicje? A może była tylko nieszczęśliwą kobietą, która w krótkim czasie straciła ojca, męża i córkę?

Tak długa nieobecność Hatszepsut na kartach historii Egiptu dziwi, tym bardziej że znamy inne postaci kobiet, które dopuszczono do zaszczytów władzy. Kleopatra VII przyciągnęła uwagę biografów już po swojej śmierci, pomimo tego, że jej rządy trwały krócej i były pozbawione wielkich osiągnięć. Podobnie stało się z królową Nefretete , młodo zmarłą małżonką faraona, którą dzięki jednemu zachowanemu wizerunkowi stała się symbolem egipskiej piękności. A Hatszepsut By powrócić do ludzkiej pamięci musiała odczekać aż dwa tysiące lat…

Marta Kasprowska